Ehmedê Xanî Biyografisi
Ahmed-i Hani (Kurdî: Ehmedê Xanî) (doğum. 1650,
Han Köyü, Çukurca, Hakkari - ölüm. 1707,
Doğubeyazıt, Ağrı) 17. yüzyılda yaşamış Kürt edip,
şair,tarihçi ve mutasawıf. Yaşadığı yörede zaman
zaman şeyh olarak kabul edilmiş, halk arasında Hani
Baba adıyla da anılmıştır. Ayrıca,molla (Molla-Mele
Ahmed) olarak da tanınmaktadır. Hânî Aşiretinden
olmasından ve Han köyünde doğması ötürü Ahmed Hânî
(Ahmed-i Hânî) olarak tanınmaktadır. Doğu Beyazıt
medreselerinde müderrislik ve İshak Paşa Sarayında
kâtiplik yapmıştır. Dört dil (Arapça, Farsça, Kürtçe ve
Türkçe) bilen Hanî, eserlerini, dönemin tercih edilen
edebiyat dili olan Farsça yerine Kürtçe yazmıştır.
Han Köyü, Çukurca, Hakkari - ölüm. 1707,
Doğubeyazıt, Ağrı) 17. yüzyılda yaşamış Kürt edip,
şair,tarihçi ve mutasawıf. Yaşadığı yörede zaman
zaman şeyh olarak kabul edilmiş, halk arasında Hani
Baba adıyla da anılmıştır. Ayrıca,molla (Molla-Mele
Ahmed) olarak da tanınmaktadır. Hânî Aşiretinden
olmasından ve Han köyünde doğması ötürü Ahmed Hânî
(Ahmed-i Hânî) olarak tanınmaktadır. Doğu Beyazıt
medreselerinde müderrislik ve İshak Paşa Sarayında
kâtiplik yapmıştır. Dört dil (Arapça, Farsça, Kürtçe ve
Türkçe) bilen Hanî, eserlerini, dönemin tercih edilen
edebiyat dili olan Farsça yerine Kürtçe yazmıştır.
En bilinen eseri, 17. yüzyılda Kürtçe'nin Kurmancî
lehçesiyle yazdığı "Mem û Zîn"dir. Xanî, Mem û Zîn adlı
eserinde, Emir Zeynettin'in güzellikleriyle dillere destan
olan Zîn ve Stî adlı iki kız kardeşinin Mem ve Tajdin ismindeki iki gençle olan aşklarını şiir şeklinde anlatır. Eser,
aynı adla sinemaya da uyarlanmıştır.
lehçesiyle yazdığı "Mem û Zîn"dir. Xanî, Mem û Zîn adlı
eserinde, Emir Zeynettin'in güzellikleriyle dillere destan
olan Zîn ve Stî adlı iki kız kardeşinin Mem ve Tajdin ismindeki iki gençle olan aşklarını şiir şeklinde anlatır. Eser,
aynı adla sinemaya da uyarlanmıştır.
Eserleri:
- Nûbehara Biçûkan
- Eqîdeya Îmanê
- Şiir Dîvanı
- Mem û Zîn
Mehmed Uzun'un Biyografisi
1977 yılından beri İsveç'te yaşayan Uzun, Kurmanci, Türkçe ve İsveççe yazdığı kitapları yirmiye yakın dilde yayınlandı. 1985 yılından bu yana romanlarını kaleme alan Uzun hakkında, Türkiye'de çok sayıda dava açıldı. 1981'de Türk vatandaşlığından atıldı ve 1992 yılına kadar Türkiye'ye gelemedi.
Uzun yıllar İsveç Yazarlar Birliği yönetim kurulu üyeliği yaptı. Ayrıca İsveç Pen Kulübü ve Uluslararası Pen Kulüp'te aktif çalıştı. İsveç ve Dünya Gazeteciler Birliği'nin de üyesi olan Uzun'un bugüne kadar çok sayıda Kürtçe roman yazdı.
Mehmed Uzun, "Aşk Gibi Aydınlık Ölüm Gibi Karanlık" romanı ve "Nar Çiçekleri" adlı deneme kitabı ile ilgili olarak 2001 baharında yargılandı.
Yakalandığı mide kanseri nedeniyle uzun süre tedavi gören ünlü edebiyatçı, 11 Ekim 2007 günü Diyarbakır'da yaşamını yitirdi.
13 Ekim günü Diyarbakır Ulucami'de kılınan cenaze namazı ardından, cami önündeki kalabalığa sırasıyla Yaşar Kemal, Şerafettin Elçi,Ahmet Türk ve Osman Baydemir'in yaptığı konuşmaların ardından Mardinkapı Mezarlığı'na defnedildi.
Eserleri:
- Tu (Sen), Roman, (1985)
- Mirina Kalekî Rind (İyi Bir Yaşlının Ölümü), Roman, (1987)
- Siya Evînê (Yitik Bir Aşkın Gölgesinde), Roman, (1989)
- Rojek ji Rojên Evdalê Zeynikê (Evdalê Zeynikê'nin Günlerinden Bir Gün), Roman, (1991)
- Destpêka Edebiyata Kurdî (Kürt Edebiyatına Giriş), İnceleme, (1992)
- Hêz û Bedewiya Pênûsê (Kalemin Gücü ve Görkemi), Denemeler, (1993)
- Mirina Egîdekî (Bir Yiğidin Destanı), Destan-Ağıt, (1993)
- Världen i Sverige (Tüm Dünya İsveç'te), Edebiyat Antolojisi, M. Grive ile Birlikte, (1995)
- Antolojiya Edebiyata Kurdî (Kürt Edebiyat Antolojisi), Antoloji, iki cilt, (1995)
- Bîra Qederê (Kader Kuyusu), Roman, (1995)
- Nar Çiçekleri, Deneme, (1996)
- Ziman û Roman (Dil ve Roman), Söyleşiler, (1997)
- Bir Dil Yaratmak, Söyleşiler, (1997)
- Dengbêjlerim, Deneme, (1998)
- Ronî Mîna Evîne - Tarî Mîna Mirinê (Aşk Gibi Aydınlık Ölüm Gibi Karanlık), Roman, (1998)
- Zincirlenmiş Zamanlar Zincirlenmiş Sözcükler, Deneme, (2002)
- Dicle'nin Sesi I - Hawara Dîcleyê (Dicle'nin Yakarışı), Roman, (2002)
- Diclenin Sesi II - Dicle'nin Sürgünleri, Roman, (2003)
- Ruhun Gökkuşağı, Anlatı, (2005)
Aldığı Ödüller:
- Düşünce ve İfade Özgürlüğü Ödülü (Türkiye Yayıncılar Birliği, 1985)
- Berlin Kürt Enstitüsü Edebiyat Ödülünü (roman sanatına ilişkin belirleyici katkılarından dolayı)
- Torgny Segerstedt Özgürlük Kalemi Ödülü (edebiyat ve sözün özgürlüğüne ilişkin duruşundan dolayı)
- Stina-Erik Lundeberg Ödülü (İsveç kültür yaşamına sunduğu katkılarından dolayı, İsveç Akademisi, 2002)
